Defensie zet sinds 2018 als een van de pioniers leefstijlcoaches in om hun medewerkers duurzaam gezond inzetbaar te houden. We gaan in de nabije toekomst groeien naar maar liefst zeventig BLCN-leefstijlcoaches die binnen alle takken van Defensie ingezet worden. “We zien zichtbare verbetering op alle fronten door de inzet van leefstijlcoaches.”
Geen dag is hetzelfde in de werkweek van Sabine Zelen, leefstijlcoach op de kazerne in Oirschot. “Ik start vandaag met een presentatie voor leidinggevenden, daarna geef ik les over spanningsregulatie aan militairen in opleiding en na de lunch sta ik met mijn schoenen in de modder op de hindernisbaan om te zien hoe ze de theorie in de praktijk brengen tijdens een sportles. Voor dat laatste zoek ik bewust de samenwerking met de sportinstructeurs en het leidinggevend kader om theorie praktisch toepasbaar te maken. Om een goed beeld te krijgen en zichtbaar te zijn als leefstijlcoach ben ik vaker aanwezig bij mentale en fysieke oefeningen die de militairen ondergaan.
Leefstijlcoaches binnen Defensie
Aan fitheid zal het de militairen niet ontbreken, maar Defensie omvat meer dan alleen de fitte infanterie. De organisatie heeft naast eenheden met militairen die veel in het veld zitten en daarbij erg actief zijn, ook stafafdelingen en ondersteunende eenheden met veel bureaumedewerkers. Zij werken bijvoorbeeld bij HR-, communicatie-, ICT- en logistieke afdelingen. “De gezondheidszorg zoals wij die kennen met gezondheidscentra, tandartspraktijken en ziekenhuizen, heeft Defensie intern voor militairen geregeld”, vertelt Marian van Oosterhout, voormalig officier en inmiddels kwaliteitsmanager DGI (Duurzaam Gezond Inzetbaar) bij Defensie. Na haar militaire carrière schoolde ze zich om tot leefstijlcoach, werkte vijf jaar als burger in dat beroep bij Defensie en monitort nu als kwaliteitsmanager de kwaliteit en effectiviteit van het team van leefstijlcoaches. “In deze functie kan ik nog meer van toegevoegde waarde zijn om het werk van leefstijlcoaches binnen Defensie professioneel neer te zetten. Na twee pilots hebben we in 2022 geëvalueerd en ontdekten we dat de medewerkers die gebruik hadden gemaakt van individuele leefstijlcoaching gemiddeld anderhalf punt hoger scoorden op alle acht gemeten leefstijlthema’s.”
Kwaliteit hoog in het vaandel
Reden genoeg voor DGI om leefstijlcoaches op grotere schaal bij Defensie in te zetten. “Wij hebben kwaliteit hoog in het vaandel staan”, vertelt Van Oosterhout. “Daarom werken we nu toe naar een organisatie waar al onze leefstijlcoaches lid moeten zijn van de BLCN, omdat de beroepsvereniging aan onze professionele wensen voldoet. We willen een organisatie met fysiek fitte medewerkers die mentaal veerkrachtig zijn en met weinig uitval; kortom een hogere inzetbaarheid van ons personeel. De inzet van leefstijlcoaches draagt daaraan bij.”
“Defensie is meer dan de fitte soldaat”, vertelt BLCN-leefstijlcoach Zelen. “Sommigen moeten aan de hoogste fitheidseisen voldoen, maar voor lang niet iedereen geldt dat. Daarbij komt dat we hier op de kazerne deels een grote populatie hebben met voornamelijk net volwassen mannen die hier intern wonen. Er wordt ook gerookt en gedronken. Dat verwacht je misschien niet, maar deze jongeren zijn allemaal net uit huis en zitten in diezelfde leeftijdsfase als studenten. Daar tegenover staat dat we ook een groep vijftigplussers hebben die jaren lang fysiek zwaar werk hebben gedaan en waarvan de meesten een of meerdere uitzendingen hebben meegemaakt. Vele hebben inmiddels een minder actieve (bureau)functie, waarbij ze vaak geleefd worden door hun agenda en sportmomenten soms in het gedrang komen. Die omslag is gigantisch en ook dat is een uitdaging.”
Mentale fitheid
Zelen speelt daarop in door lessen in mentale fitheid aan te bieden. Een belangrijk thema, want op ‘haar’ kazerne zijn eenheden met infanteristen gelegerd die vaak op uitzending gaan. De steeds verder uitbreidende oorlogen in de wereld zorgen voor een grote mentale druk. “Natuurlijk krijgen zij veel mentale en fysieke oefeningen, waarbij ze leren onder grote druk te presteren. Maar extra aandacht voor de mentale vaardigheden is hard nodig. Als je altijd hebt geleerd om hard te zijn en geen zwakte te tonen, hoe ga je daar dan mee om? En hoe geef je het goede voorbeeld aan de militairen waar je leiding aan geeft? Het is vooral veel zaadjes planten, zeker bij de jonge garde. De keuzes maken ze zelf, maar je kunt ze wel beter leren om steeds bewuster te worden van hun eigen keuzes.”
BLCN-leefstijlcoach Arnold van der Kaaij werkt sinds ruim een jaar bij COMMIT, het onderdeel van Defensie waar onder meer de ICT-afdeling onder valt. Vanuit zijn vorige leven in de ICT zit hij daar echt op z’n plek. “Het tegenovergestelde van bij Sabine, want er werken hier vooral burgers met veelal een zittend beroep, wat weer totaal andere uitdagingen met zich meebrengt. De werkdruk is hoog en ook bij de ICT’ers voelen ze de mentale druk van de oorlog, want ondanks dat deze medewerkers een bureaufunctie hebben, zijn de militairen in het veld nergens zonder ICT. Het mentale aspect is zeker een uitdaging, net als meer bewegen en algeheel gezonder leven.”
Vitale teams
Van der Kaaij’s werk bestaat voor zo’n zestig procent uit individuele coaching en daarnaast geeft hij trainingen en workshops en organiseert hij lunchwandelingen. “Daarbij maak ik soms gebruik van de specialistische kennis die we bij Defensie in huis hebben, door bijvoorbeeld een ademexpert in te schakelen. Zo’n expert geeft bijvoorbeeld geavanceerde ademtrainingen aan commando’s, maar kan daarvan prima de ‘lightversie’ aan onze burgers geven, zodat ook zij van deze expertise profiteren om hun stress goed te kunnen reguleren. Zo’n ademworkshop organiseer ik dan als kick-off voor het thema mentale kracht.” Onze missie is om medewerkers duurzaam gezond inzetbaar te houden door ze te ondersteunen in het versterken en onderhouden van hun vitaliteit en gezondheid. De BLCN-leefstijlcoach geeft daarnaast dus ook trainingen voor zowel medewerkers als leidinggevenden. “Bij leidinggevenden focus ik me op hoe ze hun team vitaal kunnen houden, en daarbij hebben zij zelf ook een voorbeeldfunctie. Ik doe dit werk nu een jaar en er wordt enthousiast gebruik van ons gemaakt, want ik zit helemaal volgeboekt. Wat me opvalt is dat iedereen écht gemotiveerd is. Dat maakt dat ik veel progressie zie, wat veel voldoening geeft.”
Grootschalige inzet BLCN-leefstijlcoaches
Wat in 2018 begon bij alleen een paar kazernes, is inmiddels uitgegroeid tot een grootschalige inzet van BLCN-leefstijlcoaches en breidt nog verder uit naar alle Defensieonderdelen. Marian van Oosterhout: “We streven naar voldoende leefstijlcoaches verspreid over het land. Defensie vindt preventie, amplitie en duurzame inzetbaarheid ontzettend belangrijk en de inzet van BLCN-leefstijlcoaches is daar onmisbaar bij.”
Tekst: Eva Cornet
Foto: Kees Beekmans
Dit artikel verscheen in leefstijlCoach 1-2026. Download hier het hele magazine.
